قيامت ، و صراط بهشت و دوزخ ؛ نموده‌ايم . « 1 » ولى در اينجا بسيار مناسب است از بيانات أستادنا الأكرم ، و ملاذنا الأعظم ، آية الله العظمى ، سند التحقيق و البرهان ، و مثل التّفريد و العرفان : آقاى حاج سيّد محمد حسين طباطبائى تبريزى أفاض الله علينا من نفحات نفسه القدسيّة ، و من بركات تربته المنيفة ؛ تجاوز ننمائيم . ايشان در شرح آيهء مباركهء اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ( ما را به راه راست رهبرى كن ! ) شرح مفيد و عالى كه حاوى مطالب راقيه ، و معارف حقّهء حقيقيّه است ، ايفا فرموده‌اند . و ما آن را در اينجا مىآوريم : صراط ، و طريق ، و سبيل ، داراى معناى قريب بهم هستند . خداوند صراط را به استقامت توصيف نموده است ؛ و سپس بيان نموده است كه : صراط مستقيم صراط كسانى است كه خداوند تعالى بر آنها نعمت داده است ؛ و آنها در اين صراط راه خود را مىپيمايند . بنابراين درخواست هدايت ، در ورود به چنين صراطى است . يعنى اين صراط ، غايت براى عبادت بندگانست ، كه از خداى خود تقاضا دارند كه : عبادت خالصهء خود را در اين صراط قرار دهد . بيان اين مطلب آنست كه : خداوند سبحانه در گفتار خود براى نوع إنسان ، بلكه براى جميع ما سواى خود ، راهى را قرار داده است ؛ تا از آن راه به سوى او حركت كنند . همچنان‌كه گويد : يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ . « 2 » ( اى إنسان ! تو با رنج و تعب به سوى پروردگارت در حركت دشوار هستى ، و بالأخره وى را ملاقات مىكنى ! ) و نيز گويد : وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ « 3 » ( بازگشت به سوى اوست )

--> ( 1 ) معادشناسى ، ج 8 ، مجلس 51 تا 53 ، ص 13 تا ص 113 . ( 2 ) آيهء 6 ، از سورهء 84 : انشقاق . ( 3 ) آيهء 3 ، از سورهء 64 : تغابن .